Vlinders en maaibeleid

Maaien ligt gevoelig en iedereen heeft er wel een mening over: teveel, te weinig, onveilig, slordig, te laat, te vroeg, onkruid, ongedierte. Vooral over de plekken waar ecologisch beheer plaats vindt is veel te doen. Deze plekken worden vaak pas eind juni voor de eerste keer gemaaid. Waarom doen we dat eigenlijk? Lees het blog over vlinders en maaibeleid van gemeente-ecoloog Michel Barendse.

Argusvlinder - foto: Frans Buiter

Ineens en heel even is het volop lente; paardenbloemen en madeliefjes schieten de grond uit, het zoemt en het gonst en overal is beweging. De eerste bijtjes, gezellig dikke hommels, een vlinder die uit zijn winterslaap ontwaakt is. En dan verschijnen de gazonmaaiers. De gele paardenbloemenweide is binnen een uur veranderd in een stille vlakte met dorre dotten gras. Weg beestjes…

Waar woonde de vlinder voordat het een vlinder was?

Voordat het een vlinder was, was de vlinder een pop. Misschien wel maanden lang. En daarvoor was het een rups en daarvoor een eitje. Op een veilig plekje, ergens onopvallend aan een kale spriet, diep verscholen in een pol of tussen dode bladeren, wachten pop, rups of ei de volgende levensfase af.

Iedere vlindersoort stelt zijn eigen eisen aan de voedselplanten (waardplanten) voor de rups en ook de plek waar ze hun eitjes afzetten. De Argusvlinder is daar heel precies in. Niet zomaar ergens op een grasspriet, maar alleen op een grasspriet die precies op het goede plekje staat. Andere soorten zijn wat minder kritisch en lijken de eitjes als pepernoten in het rond te strooien.

Maaien? Nooit goed voor vlinders en ander insecten. Maar niet maaien ook.

De vlinder vliegt wel weg, maar uh, waar naar toe eigenlijk, als alles gemaaid wordt? En die pop, rups of ei die een veilig plekje gevonden dacht te hebben? Die kunnen niet vliegen. Hun veilige plekje blijkt niet veilig genoeg voor maaimachines. Weg spriet, weg pol. Weg rups, pop, ei want met het maaisel voeren we die dus ook af. Ook sprinkhanen en krekels schijnen erg gevoelig voor maaien te zijn en dat gaat op voor vele insecten.

Maaisel laten liggen?

Het maaisel een paar dagen laten liggen kan zinvol zijn, want rupsen en poppen kunnen dan een veiliger heenkomen zoeken. Maar langer laten liggen van het maaisel leidt tot verstikking en verzuring en meer grassen. Voor vlinders niet bijster geschikt meer. Geen optie dus.

Niet maaien dan maar?

Niet maaien is ook niet goed, want dan nemen eerst de grassen toe, dan struiken en bomen en wordt het grasland ongeschikt als leefgebied. Willen we de graslanden en de hele levende have daarin behouden, dan moeten we dus wel maaien. Maar dan wel op een manier die zo min mogelijk schade doet aan flora en fauna.

Ecologisch beheer: maaien met beleid

Maaien moet, maar zo min mogelijk. En als we maaien, dan op de goede momenten en niet alles in een keer. Met name in de winter laten we delen van de vegetatie staan en maaisel voeren we altijd af. Afgelopen tijd heeft de gemeenteraad een motie aangenomen om meer ecologisch beheer te doen. Ook is het Bijenconvenant ondertekend. Werk aan de winkel!

Wat kunt u zelf doen?

Initiatieven als Honey highways, Bijenlinten, Heel Holland zoemt, Idylles, operatie Steenbreek en Bijenconvenant zorgen voor meer bloemen en dus voor meer insecten. Zelf kunt u uw tuin ‘ontstenen’ en vergroenen. Zoek op 'tuinieren voor vlinders' op de website van de Vlinderstichting. Dan vindt u een bonte verzameling planten die voor vlinders, rupsen én mensen aantrekkelijk zijn. Met alle tuintjes bij elkaar kunnen we van onze directe leefomgeving één groot leefgebied maken voor vele soorten vlinders én bijen.

Geduld is een schone zaak

De kunst is wel de aandacht vast te houden en geduldig te zijn. De verwachtingen zijn vaak hoog. Maar wat we in vele jaren aan natuur hebben afgebroken, hebben we niet van het ene jaar op het andere weer omgetoverd in een prachtige bloemenweide. Geef ecologisch beheer de tijd en wees geduldig.